SONUÇ RAPORU ve GENEL DEKLARASYON
I. GİRİŞ
2025 yılı Eylül ayında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gerçekleştirilen Dünya Türk
Gençleri Birliği (DTGB) 20. Türk Dünyası Gençlik Günleri ve Kurultayı, Türk Dünyasının
35 farklı bölgesinden gelen toplam 300 katılımcıyla gerçekleştirmiştir. Türk Dünyasının genç
temsilcilerini stratejik, kültürel, ekonomik, hukuki ve çevresel alanlarda ortak bir vizyon
etrafında buluşturmuştur.
Kurultay boyunca yapılan komisyon çalışmalarında temel hedef; Türk Dünyasının
birlik ve dayanışmasını artırmak, çağın koşullarına uygun ortak politika, iletişim ve
diplomasi mekanizmaları oluşturmak olmuştur.
Kurultayın ana teması “Türk Dünyası’nın Doğu Akdeniz’de Atan Kalbi Kıbrıs”
olarak belirlenmiştir.
II. GENEL DEĞERLENDİRME
1. Siyaset, Diplomasi ve Strateji Komisyonu
Kurultayın merkezini teşkil eden bu komisyon, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) çatısı
altında Ortak dış politika dili ve koordinasyon mekanizması kurulması gerektiğini
vurgulamıştır. TDT kararlarının bağlayıcı olmaması sebebiyle alınan kararların tavsiye
niteliğinde olup havada kalması komisyonlarda eleştirilen konuların başında gelmiştir.
Türk Dünyası ülkeleri, bölgesel krizlerde (Rusya-Ukrayna, Ortadoğu gerilimleri vb.)
birbirinden bağımsız değil, eşgüdüm içinde hareket etmelidir.
Zengezur Koridoru stratejik bir hat olarak, yalnız Azerbaycan’ın değil tüm Türk
Dünyasının menfaatine görülmeli, dış güçlerin vesayetine izin verilmemelidir.
Doğu Türkistan meselesi, Çin ile ilişkilerde “Görmezden gelinmeyecek diplomatik
öncelik” olarak ele alınmalıdır.
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin önce TDT üyeleri, ardından uluslararası toplum
tarafından tanınması için ortak stratejiler geliştirilmelidir.
Türk Devletleri, Laiklik ve Halk iradesi temelli ortak hukuk normlarını
güçlendirmeli; dış müdahalelerden bağımsız iç barış mekanizmaları oluşturmalıdır.
TDT, Yumuşak güç unsurlarını kullanarak Dünya kamuoyuna Türk dünyasının barışçı
ve medeni duruşunu anlatmalıdır.
Fener Rum Patrikhanesi’nin son dönemlerdeki faaliyetleri Türkiye’nin egemenlik
haklarına ve Lozan’a aykırıdır. Fatih Kaymakamlığına bağlı yerel bir dini kurum olan
bu kuruluşun çalışmalarının yasal çerçevenin dışına çıkmaması için gerekli önlemler
alınmalıdır.
Komisyon, 2026 yılı içinde “Türk Dünyası Genç Diplomatlar Simülasyonu” ve
“Gençlik Sempozyumu” gibi organizasyonların gerçekleştirilmesini önermiştir
2. Ekonomi, Girişimcilik ve Ticaret Ağları Komisyonu
Ekonomik kalkınma, Türk Dünyasının bağımsızlığının teminatı olarak
değerlendirilmiştir.
Üye ülkeler arasında serbest ticaret, yatırım kolaylığı ve ortak e-ticaret platformu
(TDETP) kurulmalıdır.
Türk Dünyası Genç İş İnsanları Birliği yeniden yapılandırılmalı; Ankara 2026
Turizm Başkenti kapsamında Türk Dünyası İş İnsanları Zirvesi düzenlenmelidir.
Gençlik Girişim Fonu ve Ortak AR-GE Ağı kurulması; inovasyon ve dijital dönüşüm
alanlarında ortak merkezler oluşturulması kararlaştırılmıştır.
TDT, Ortak lojistik hatları, gümrük modernizasyonu ve “Kalkınma Yolu”
entegrasyonu acil öncelikli gündem maddeleri arasına almalıdır.3. İnsan Hakları, Temel Özgürlükler ve Hukuk Komisyonu
Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde Ortak İnsan Hakları Tutum Belgesi hazırlanması
kararlaştırılmıştır
Üye ülkeler arasında hukukî uyum, yargı bağımsızlığı ve adil yargılanma
standartları ortaklaştırılmalıdır.
E-vize ve biyometrik pasaport entegrasyonu, ortak teknik protokol çerçevesinde
uygulanmalıdır.
Afganistan, Gazze ve Doğu Türkistan’daki ağır ihlaller kınanmış, Bunların basit insan
hakları ihlalleri değil, soykırıma kadar giden ağır bir süreç olduğu vurgulanmıştır. Türk
Dünyası gençliği adalet, barış ve özgürlük ilkelerinde birlik mesajı vermiştir.
4. Medya, İletişim ve Haberleşme Komisyonu
Komisyon, bilgi çağında Türk dünyasının ortak medya omurgasını kurma kararı almıştır
TDHİA – Türk Dünyası Haber ve İçerik Ağı kurulacak; doğrulama masası, kriz
iletişimi merkezi ve çok dilli yayın sistemi tesis edilecektir.
SMİK – Stratejik Medya İcra Kurulu koordinasyonunda, Bengü dergisi ve E-Bengü
bülteni yeniden yayınlanacaktır.
Üniversitelerle işbirliği içinde “Gezici Muhabir-İçerik Üreticisi Programı”
başlatılacaktır.
Diaspora medya organlarıyla ortak yapım fonları oluşturulacaktır.
5. Kültür, Sanat ve Eğitim Komisyonu
Komisyon, Türk kimliğinin korunması ve genç kuşaklara aktarılmasını merkeze almıştır
Ortak müfredat kapsamında “Türk Büyükleri” ve “Türk Halkları” dersleri
önerilmiştir.
Ortak Alfabe süreci hızlandırılmalı, ortak dil temelinde kültürel ve akademik yayınlar
desteklenmelidir.
Gezici Müze uygulamaları, kültür diplomasisi aracı olarak geliştirilmelidir.
Türk Dünyası Genç Yazarlar Birliği ve DTGB Yayınevi kurulmalıdır.
6. Spor Komisyonu
Spor, Türk Birliğinin görünür ve birleştirici unsuru olarak ele alınmıştır
2027 Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Türk Dünyası Gençlik Oyunları
düzenlenecektir.
Türk oyunları, atlı sporlar ve geleneksel müsabakalar kültürel miras kapsamında
yaşatılacaktır.
KKTC’nin uluslararası spor organizasyonlarına katılımı için IOC nezdinde diplomatik
girişimler yapılacaktır.
7. Çevre ve Enerji Komisyonu
Türk Dünyasının enerji ve çevre politikalarında bağımsız, sürdürülebilir ve yeşil
kalkınma hedefi benimsenmiştir
“Türk Dünyası Enerji Bağımsızlığı” vizyonu kabul edilmiştir.
Yenilenebilir enerji yatırımlarına özel fon kurulacak, Aral Gölü Rehabilitasyon
Projesi desteklenecektir.
Gençlere çevre bilinci kazandırmak için ortak çevre müfredatı ve geri dönüşüm
projeleri önerilmiştir.III. STRATEJİK ÖNERİLER VE GELECEK VİZYONU
1. Türk Devletleri Teşkilatı – Gençlik Koordinasyon Merkezi kurulmalı;
komisyonların önerileri bu merkez tarafından izlenmelidir.
2. Türk Dünyası Diplomasi Akademisi oluşturulmalı; ortak dış politika eğitimleri
verilmelidir.
3. Ortak Dijital Kimlik ve Pasaport Sistemi, 2030’a kadar hayata geçirilmelidir.
4. Kültürel Yumuşak Güç Programı kapsamında medya, sanat ve spor alanlarında ortak
kampanyalar yürütülmelidir.
5. Kadın ve Genç Diplomatlar Forumu, Türk dünyasının yükselen diplomasi ekolü
olarak tasarlanmalıdır.
IV. DEKLARASYON
Biz, Dünya Türk Gençleri Birliği delegeleri olarak,
2025 yılı Eylül ayında Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde bir araya gelerek;
Türk dünyasının barış, refah ve adalet temelli ortak geleceği için omuz omuza
çalışacağımıza,
Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında siyasi, ekonomik ve kültürel dayanışmayı
güçlendireceğimize,
Doğu Türkistan’dan Balkanlara, Kırım’dan Kıbrıs’a kadar her bir Türk yurdunun
özgürlük ve onur mücadelesini destekleyeceğimize,
KKTC’nin uluslararası alanda tanınması için ortak girişimlerde bulunacağımıza,
Türk Gençliğinin uluslararası diplomaside söz sahibi olabilmesi adına “Türk Dünyası
Genç Diplomatlar Simülasyonu”nu hayata geçireceğimize,
Türk Dünyası Haber Ağı, Ortak Alfabe, Gençlik Oyunları ve Enerji Bağımsızlığı
projelerini birer stratejik öncelik olarak benimseyeceğimize,
Çevreye, insana ve insan haklarına saygılı bir Türk Dünyası geleceğini inşa
edeceğimize,
Köklerimizden aldığımız güçle, çağın gerekliliklerine uygun yeni bir Türk Asrı’nı
kuracağımıza,
Ant içiyoruz…
V. SONUÇ
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde gerçekleştirilen bu kurultay, yalnızca bir toplantı
değil, Türk Gençliğinin geleceğe dair ortak iradesinin tezahürüdür.
Bu raporda yer alan karar ve öneriler, Türk Dünyasının siyasi birliğini güçlendirecek, ekonomik
bağlarını sağlamlaştıracak, kültürel ve manevi mirasını gelecek kuşaklara aktaracak yol
haritasını oluşturmaktadır.
“Birliğimiz, gücümüz; kültürümüz, kimliğimiz; gençliğimiz, geleceğimizdir.
